Veliki antipapski miting 2013

Veliki antipapski miting 2013: POSLIJERATNI DOKUMENTI O ODGOVORNOSTI VATIKANA I KAPTOLA ZA ZLOČINE U JASENOVCU

 Bilješke od Veliki antipapski miting 2013

 POSLIJERATNI DOKUMENTI O ODGOVORNOSTI VATIKANA I KAPTOLA ZA ZLOČINE U JASENOVCU

 27. siječanj 2010 u 12:24

 Izvorni dokumenti o odgovornosti Vatikana i Kaptola za ustaške zločine genocida, posebno nad pravoslavnim Srbima u logoru smrti Jasenovac, nalaze se u arhivama Vatikana i Kaptola. Te arhive su još uvijek nedostupne. Američkom advokatu John Loftus-y je uspjelo da putem sudskog naređenja izdejstvuje otvaranje najpovjerljivijeg arhiva — Kontraobavještajnog korpusa Armije Sjedinjenih Američkih Država, u kojoj je nađen dokument u kome je otvoreno i jasno rečeno: „Pavelićeve veze su tako visoke i njegov sadašnji položaj je toliko kompromitujući po Vatikan da bi njegova ekstradicija zadala porazni udar Rimskoj Katoličkoj Crkvi“.[1]

 http://www.facebook.com/note.php?note_id=294423754253

 
[1]
Counter Intelligence Corps, Rome Detachment, A.P.P. 512, U.S. Army, 12 September 1947, Case № 5650-A. Memorandum for tha Officer in charge. Subject: Pavelić, Ante. Re: Present Status.
Prema dokumentima Kontraobavještajnog korpusa Armije Sjedinjenih Država (Counter Intelligence Corps— S.I.S.), iz vremena neposredno poslije drugog svjetskog rata, koji su 1986. postali dostupni za javno korišćenje,[2] britanske i američke vojne okupacione ne vlasti u Rimu su znale da se u vatikanskom skrovištu, u Seminaru Sv. Jeronima u Rimu, u ulici Đakomo Venecijano 17 C, pod okriljem predstavnika Hrvatske katoličke crkve — zagrebačkog nadbiskupa dr Alojzija Stepinca, svećenika dr Krunoslava Draganovića i drugih kriju najodgovorniji genocidni zločinci i neposredni izvršioci zločina u logoru smrti Jasenovcu, na čelu sa ustaškim poglavnikom dr Antom Pavelićem.
[2]
U.S. Army Counter Intelligence Corps, Rome Detachment. Na zahtjev advokata John J. Loftus-a, Rockland, država Massachussets, koji je ranije radio za Departman pravde SAS (Department of justice) istražujući ratne zločince u Americi poslije (drugog svjetskog rata, na osnovu Zakona o slobodi informacija, ova dokumenta su stavljena na raspolaganje Boston Globe i Miami Herald-u, kao i Australijskoj radio i televizijskoj kompaniji, koja priprema dokumentacionu seriju o ratnim zločincima koji se skrivaju u SAD, Australiji i drugim državama. Autor je od advokata Loftus-a dobio fotokopije originalnih dokumenata od interesa.
Trojica američkih vojnih obavještajaca napisali su 1947. godine „da se zna da je Pavelić bio u vezi sa Vatikanom koji vidi u njemu borbenog katolika koji se je borio protiv pravoslavne crkve, a danas se bori protiv komunističkog ateizma“. Prema jednoj zabilješci, napisanoj rukom na italijanskom jeziku Pavelić je, za vrijeme boravka u Sv. Jeronimu, imao „česte kontakte“ sa kardinalom Giovanijem Battistom Montinijem, tadašnjim vatikanskim državnim sekretarom, koji je kasnije postao papa Pavle VI. {218} Kao Državni sekretar Vatikana, Montini je nadzirao rad Seminara za strane svećenike, u tome okviru i Sv. Jeronima. On je, piše u jednom izvještaju C.I.C., pripadao grupi vatikanskih funkcionera koji su podržavali nade ustaša u zbacivanju maršala Tita u novoj Jugoslaviji i ponovo uspostavljanje ENDEHAzije, ocjenjujući da bi to omogućilo procvat katoličke crkve i širenje njenog uticaja na strateški značajnom Balkanu.
Komanda Armije Sjedinjenih Država otvorila je za javnost arhive u Arlingtonu (država Virdžinija), oko 500 stranica dokumenata. Među ovim dokumentima nalazi se nota Državnog sekretarijata Svete Stolice, upućena 27. marta 1946. ličnom predstavniku Predsjednika Sjedinjenih Američkih Država, u kojoj se „u ime dobrotvorne i humanitarne misije Svete Stolice“, preporučuje molba Hrvatskog bratstva Sv. Jeronima u Rimu u ime onih Hrvata „kojima prijeti ekspatrijacija ili repatrijacija“. U noti se službeno govori da se radi o političkim pristrasnostima i „partizanskoj mržnji“, koja često nadvladava „moralne i političke vrijednosti“. To su, prema mišljenju Državnog sekretarijata Vatikana, dovoljni razlozi da se „Hrvati koji žive u Italiji“ ne moraju vratiti „u njihovu domovinu u sadašnje vrijeme“.[3]
[3]
Secretaria di Stato di Sua Santità, Del Vaticano, March 27, 1946, Nº 116898/SA.
O neposrednom angažovanju Državnog sekretarijata Vatikana svjedoči telegram Ambasadi Sjedinjenih Američkih Država u Rimu, u kome se navodi da je Državni sekretarijat pape Pija XII dalo uvjeravanja „o dobrom karakteru“ više ustaških funkcionera, koji su tada bili u rukama savezničkih vojnih vlasti, i tražio da ustaški zločinci ne budu izručeni jugoslovenskim savezničkim vlastima, sudu pravde. Ambasada SAD je navela da je Državni sekretarijat Vatikana, pod direktnom odgovornošću kardinala Montinija, vršio pritisak da se ustaški zločinci ne vrate na suđenje u Jugoslaviju.
Prema „Memorandumu o ustaškoj organizaciji u Italiji“ britanske obavještajne vojne službe,[4] „poslije propasti Pavelićevog režima u 1945. stare veze su razvijene u organizaciju koja je obuhvatala razne logore za raseljena lica (Displaced Persons) u Italiji i brojne značajne crkvene zadužbine“. U britanskom memorandumu je jasno rečeno:
„Cilj ove organizacije je zaštita lica poznatih po lojalnosti ustaškoj stvari, pružanje pomoći da im se obezbijedi sigurno skrivanje u Italiji ili bijeg u inostranstvo, upućivanje terorističkih grupa u Jugoslaviju, i uopšte održavanje u životu ustaških principa i političkih ciljeva do vremena kada će razvoj međunarodne situacije još jednom omogućiti njihovo ostvarenje.“
[4]
Memorandum on the Ustasha Organisation in Italy F0371/67387, 80085, April 17, 1947.
A „nukleus oko koga se razvijala i razvija cjelokupna ustaška djetatnost u Italiji“ je „Hrvatska bratovština Sv. Jeronima u Rimu“, koja je primala prilog i iz Sjedinjenih Država.
{219} Don Giuseppe Massucci,[5] sekretar papskog legata Ramiro Marcone-a, poslije prijema kod pape Pija XII stigao je na izvršenje dobijenih zadataka u ustašku Nezavisnu Državu Hrvatsku — u Zagreb 3. avgusta 1941, odakle se vratio tek iz oslobođene Jugoslavije. U Vatikanu je napisao knjigu „Misija u Hrvatskoj“, u prevodu ustaške emigrantske kuće „Drina“ u Madridu, 1967.
[5]
Giuseppe Carmello Massucci (1906-1964), monah u Opatiji Montevergine blizu Avellina od 1919, studirao na Anselmianumu u Rimu, doktorirao 1932. iz crkvenog prava, boravio godinu dana u Engleskoj. U svom samostanu bio profesor francuskog i engleskog jezika, bogoslovije i prava. Govorio hrvatski.
Dosije rimokatoličkog svećenika, dr Krunoslava Draganovića, koji je doktorirao u Vatikanu na stvaranju ideološke osnove genocida nad Srbima, pravoslavnim „šizmaticima“, autora „CROATIA SACRA“, aktivnog genocidnog zločinca u vrijeme ENDEHAzije, veza između ustaške vlade, nadbiskupa dr Alojzija Stepinca i Vatikana, za koga svećenik-ustaša dr Lacković kaže „da nama Hrvatima zlata vrijedi“ — nedostupan je.
Koliko je to mogao biti značajan svjedok u prvom postupku za ekstradiciju ustaškog ministra dr Andrije Artukovića, pokazuje činjenica da je ambasador Sjedinjenih Država u Beogradu, po nalogu iz Vašingtona, tražio svjedočenje svećenika dr Krunoslava Draganovića u vezi sa ekstradicijom Francuskoj genocidnog zločinca Klausa Barbija, kao glavnog organizatora spašavanja ustaških genocidnih zločinaca poslije završetka drugog svjetskog rata i raspada ustaške Nezavisne Države Hrvatske, uključujući i druge ratne zločince kao što je „lionski kasapin“ Barbi. Proizilazi da je dosije katoličkog svećenika dr Krunoslava Draganovića od međunarodnog značaja u primjeni Konvencije Ujedinjenih nacija o kažnjavanju i sprečavanju zločina genocida.
„Sve do 1941. Sv. Jeronimo je bio centar ustaških emigrantskih krugova“. U vremenu od 1941. do 1945. Zavod Sv. Jeronima se bavio uglavnom pitanjima pomoći hrvatskim internircima i ratnim zarobljenicima u Italiji. Na tim zadacima je otpočela djelatnost „mladog hrvatskog sveštenika“, dr Krunoslava Draganovića, „koji je sada mozak ustaškog pokreta u Italiji“. To su ocjene zapadne kontraobavještajne službe, koje navodimo radi objektivnosti, jer njima Vatikan ni Kaptol ne mogu pripisati „komunističke“, ateističke pristrasnosti.
Takva ličnost hrvatskog katoličkog sveštenika ustaške antijugoslovenske orijentacije, dr Krunoslava Draganovića, postala je prirodni objekt interesa britanske, američke i drugih obaveštajnih službi angažovanih na raznim zadacima ostvarenja interesa političkih, ideoloških i vjerskih na strateški važnom Balkanu, posebno u Jugoslaviji.
Krunoslav Draganović je rođen u Brčkom, 30. oktobra 1903. Realnu gimnaziju je završio u Zagrebu, politehniku u Beču i bogosloviju u Sarajevu. U Rimu je doktorirao orijentalne nauke, na papinskom univerzitetu „Gregorijana“ odbranio je tezu „Masovni prelaz katolika na ‘pravoslavlje’ na hrvatskom jezičkom području za vrijeme turske vladavine“. U Sarajevu je bio ravnatelj Nadbiskupske kancelarije, lični sekretar poznatog ustaše nadbiskupa dr Ivana Šarića. U vrijeme nacističko-fašističke okupacije i ENDEHAzije bio je urednik časopisa „Kroacija sakra“ i predavač crkvene povijesti na Bogoslovskom fakultetu u Zagrebu. U okviru ustaškog {220} projekta genocida nad pravoslavnim Srbima, dr Krunoslav Draganović je bio potpredsjednik Pavelićeve komisije „za kolonizaciju“.

Na predlog zagrebačkog nadbiskupa, dr Alojzija Stepinca, ustaški poglavnik 1943. imenuje dr Krunoslava Draganovića za savjetnika u delegaciji ENDEHAzije pri Svetoj Stolici u Vatikanu i za delegata Hrvatskog crvenog križa pri Međunarodnom crvenom krstu u Ženevi. „U tom svojstvu on je bio u stalnoj vezi sa hrvatskim krugovima u Italiji i primao veliku novčanu pomoć od hrvatske vlade, od čega je veliki dio ostao na njihovom raspolaganju poslije pada Pavelićevog režima.“
„Poslije pada Pavelićevog režima 1945. godine, Sv. Jeronimo je ponovo preuzeo ulogu pružanja azila ustaškim emigrantima. U ljeto 1945. godine Draganović je lično obišao logore u kojima su se nalazili bivši članovi ustaških oružanih snaga i političkih organizacija. On je uskoro razvio intenzivnu političku aktivnost i uspostavio veze sa glavnim ustaškim predstavnicima. U ovom su mu pomagali drugi hrvatski sveštenici, te je održavana tijesna veza između Sv. Jeronima i ustaških grupa širom Italije, kao i u Austriji.
„U samom Sv. Jeronimu bio je smješten značajan broj političkih izbjeglica, pored toga što se hranilo više drugih grupa u posebno uspostavljenoj menzi za hrvatske izbjeglice. Pored Sv. Jeronima postojale su brojne druge crkvene zgrade, kao što je hotel u San Paola alla Regola 6, gdje se moglo smjestiti oko 25 osoba, konvent Grottaferatta, nekih 30 kilometara od Rima, koji je služio kao hotel hrvatskih studentkinja, i manastir Centocelle, u kome je bio smješten jedan broj najpoznatijih ustaških ratnih zločinaca „
Prilikom pretresa arhiva sveštenika Krunoslava Draganovića od strane obavještajnih organa Armije Sjedinjenih Država septembra 1947, prema jednom vojnom izvještaju, utvrđeno je da je on bio „umiješan u pomaganje i podstrek ustašama prilikom njihovog bjegstva u Južnu Ameriku“. U arhivi su nađena imena dvadeset „ustaša ratnih zločinaca“, uključujući ustaškog poglavnika Ante Pavelića, koji se tada nalazio u Sv. Jeronimu, kao i imena 115 drugih hrvatskih političkih izbjeglica koji su izjavili da žele da emigriraju u Argentinu.
Dokumenti američke obavještajne vojne službe (C.I.C.) navode da je kanal hrvatskih katoličkih sveštenika, na čelu sa dr Krunoslavom Draganovićem, za ilegalno prebacivanje genocidnih zločinaca iz Evrope u britanskim i američkim obavještajnim krugovima bio poznat pod imenom „RATLINE“ (kanal pacova). U Austriji je pod brojem 430 bio stvoren punkt, koji je bio u neposrednoj vezi sa punktom u Italiji, koji je vodio sveštenik dr Krunoslav Draganović. Draganović je preko uspostavljenih ustaških veza stvorio „političku obavještajnu službu koja je omogućavala Sv. Jeronimu da sakuplja izvještaje i podatke o političkim raspoloženjima među emigrantima“. „Vjerovatno je takođe da su informacije primljene kroz ove izvještaje zatim prenošene Vatikanu.“
U memorandumu se, dalje, opisuje aktivnost zavoda Sv. Jeronima „na izdavanju specijalnih ličnih karata, štampanih u franjevačkoj štampariji pod njihovom kontrolom, koje su italijanske vlasti prihvatale kao službena dokumenta na osnovu kojih su izdavane italijanske lične karte i dozvole stanovanja“. „Na taj način {221} cijeni se da je mnogo više od 300 zatočenika samo iz DP logora Fermo došlo u posjed italijanskih dokumenata do ljeta 1946. Postoje neoborivi dokazi da su na taj način neki od najnotornijih ratnih zločinaca, na osnovu ličnih karata Sv. Jeronima i potpuno lažnim imenima, uspjeli da dobiju italijanske dozvole boravka, vize i druga dokumenta, što im je omogućilo da emigriraju (general Vladimir Kren, na primjer, koji je bio uhapšen u Đenovi prije ukrcavanja marta 1947, posjedovao je dokumenta na ovaj način dobijena pod imenom Marko Rubini, kao i niz drugih istaknutih ustaša iz iste grupe koji su takođe posjedovali slične papire).
„Faktor koji je omogućio dr Draganoviću da ostvaruje svoj rad sa ozbiljnim uspjehom bilo je raspolaganje sa crkvenim prostorijama, koje su uživale imunitet u odnosu na vojne i civilne vlasti.“ Dr Krunoslav Draganović je rukovodio vatikanskom agencijom „Nacionalna katolička dobrotvorna organizacija“ za raseljavanje lica bez pasoša, bjegunaca od pravde, genocidnih zločinaca ENDEHAzije.
I drugi hrvatski katolički sveštenici u Sv. Jeronimu — dr Dominik Mandić i fra Vitomir Naletilić, monsinjor Anton Golik, don Ivan Ilijić, jezuita Stjepan Sakač i drugi, prema Memorandumu, aktivno su radili na stvaranju finansijskih fondova, potrebnih za izvođenje programa spašavanja ustaških genocidnih zločinaca, putem pribiranja priloga proustaške hrvatske emigracije iz Sjedinjenih Država, kroz razmjenu zlata i nakita, koje su ustaše opljačkali od pobijenih žrtava, za italijansku valutu i stranih sredstava plaćanja koje su primili od visokih ustaških funkcionera
Takva materijalna podrška i uslovi smještaja, snabdijevanje lažnim dokumentima, koje je obezbijedio Vatikan, omogućivali su ustaškoj genocidnoj emigraciji da se ne samo spašava od izručenja Jugoslaviji, gdje su izvršili zločine bez presedana, već da organizuju i terorističke akcije za razbijanje tek oslobođene iskrvavljene Jugoslavije. Podrška Vatikana ohrabrila je do te mjere ustašku emigraciju da preduzimaju terorističke akcije i protiv savezničkih vojnih vlasti u Italiji, koje su preduzimale izvjesne mjere na sprovođenju sporazuma sa vladom nove Jugoslavije za sprečavanje kvislinga i raseljenih lica neprijateljskih prema interesima Ujedinjenih nacija (član 4.). Najspektakularnija akcija ustaških zločinaca u Italiji protiv britanskih vojnih vlasti bila je organizacija noću 30/31. maja 1947. bjekstva, deset vodećih jugoslovenskih ratnih zločinaca, koji su bili pod istragom u postupku ispitivanja“.
Iz feljtonskih podataka o saslušanjima u Sarajevu dr Krunoslava Draganovića, Siniše Ivanovića i Krste Lekovića, proizilazi da je i papa Pije XII lično pomagao ustaškim zločincima: prilikom prijema jedne delegacije ustaških emigranata, na čelu sa ustaškim pukovnikom dr Stjepanom Horvatom, Državni sekretarijat Vatikana je dodijelio jednokratnu pomoć u popriličnom iznosu preko vatikanske organizacije „Pontfica Commissione di Assistenca.[6]
[6]
Siniša Ivanović i Kreto Leković, „Mantija Krunoslava Draganovića“, Svijet, Sarajevo, br. 1468, 18. jul 1986, str. 37.
{222} Drugi izvori prihoda poticali su od raznih međunarodnih organizacija i iseljeničkog katoličkog klera. Najvažniji finansijer iz ove grupe, prema Ivanoviću i Lekoviću, bila je katolička organizacija u Sjedinjenim Državama, „National Catholic Welfare Conference“, na čelu sa američkim katoličkim episkopatom. Ova organizacija poslala je u januaru 1946. godine Bratovštini Sv. Jeronima prilog u iznosu od 10 miliona dolara. Iste godine ona je u logore Fermo i Banjoli poslala veliku količinu odjeće, obuće i ljekova. Krunoslav Draganović je dobio stalnu mjesečnu apanažu od 100.000 lira. Najaktivniji u ovoj organizaciji bio je svećenik Stjepan Lacković, raniji sekretar zagrebačkog nadbiskupa Alojzija Stepinca, koji je održavao dobre veze sa njujorškim nadbiskupom Francisom Spelmanom, ustaška grupa fratara u Čikagu, smještenih u samostanu na aveniji Driksel, Hrvatska katolička crkva u Njujorku, na 40. ulici na Manhatanu, i dr. Najveću zaslugu za dobijanje obilne pomoći iz Sjedinjenih Država imao je monsignor Andri Lendi, katolički sveštenik koji je u američkoj vojsci za vrijeme rata imao čin pukovnika.[7]
To je skoro sve što bi se moglo od podataka izvući iz feljtona i knjige o saslušanjima dr Krunoslava Draganovića od strane jugoslovenskih organa bezbjednosti 1967. i 1968, odnosno petnaestak godina njegovog življenja u Sarajevu do smrti.
[7]
Isto, str. 38.
U memorandumu koji su 1953. godine uputili — „raznim vladama“ vodećim državnicima i vjerskim vođama, publicistima i novinskim agencijama“ — 143 katolička svećenika, na čelu sa sarajevskim nadbiskupom Ivanom Šarićem — zakletim ustašom — a „u pogledu vjerskih progona i istinskog statusa Hrvatske i njenog naroda“, „hrvatski katolički kler Sjedinjenih Američkih Država i drugih djelova slobodnog svijeta“ želi da ispravi „vladajuće pogrešno mišljenje da su Sile Osovine dovele do stvaranja Nezavisne Države Hrvatske“. Potpisnici Memoranduma bi da dokažu da je „proklamacija nezavisnosti bila spontani izraz cijelog hrvatskog naroda“. Osnovni smisao Memoranduma je dat u zaključku:
„Hrvatski narod ne želi da bude dio bilo koje jugoslavenske države, u bilo kojem obliku“.
U prilogu je data mapa „velike Hrvatske“ nove Endehazije — kako je zamišljaju i čije uspostavljanje traže katolički svećenici — od Istre, uključujući Boku Kotorsku sa Budvom, Zemun, Suboticu, itd. (143 potpisa).
Ova mapa poklapa se sa mapom ustaške Endehazije, osim što uključuje i Dalmaciju, koja je u vreme NDH delom bila italijanska.
{223}
{224} O papskoj organizaciji „Assistenza Pontificia“ može se više doznati iz podataka koja je Vlada FNRJ objavila preko „Borbe“ 13. januara 1947. godine:
„Vatikanska institucija, koja se zove „Assistenza Pontificia“ (Rontifica Commissione di Assistenza — pr.) otvorila je u Rimu, u ulici Pijave broj 23, kancelariju kojom rukovodi ovejani veštak u skrivanju fašista po raznim klerikalnim zavodima, poznati švapski pop-fater Weber. U njegovoj kancelariji vrši se registracija zločinaca za iseljavanje u Paragvaj. Svima njima kancelarija obećava u Paragvaju 16 hektara obradive zemlje, kuću, osnovne stvari, pokućstva, alat za obradu zemlje, stoku, živinu i hranu do prve žetve…“[8]
[8]
Međunarodna reakcija finansira prebacivanje jugoslovenskih ratnih zločinaca iz Italije u Južnu Ameriku“, Borba, Beograd, 13. januar 1947, str. 2.
Ovaj izvještaj beogradske „Borbe“ Američka ambasada u Beogradu u prevodu je dostavila Državnom sekretaru u Vašingtonu, Američkoj ambasada u Rimu i Američkoj ambasadi pri Sv. Stolici.[9] To pokazuje značaj podataka koji su u ovom izvještaju navedeni:
„Vatikanska ‘Assistenza Pontificija’ preko svojih organa vrši obilnu propagandu za iseljavanje u Paragvaj, a istovremeno pribavlja sredstva pomoći iz kojih treba da finansira putovanja ‘iseljenika’. Ona ima u planu da se za sredstva obrati čak i UNRRI i drugim ustanovama, a ako ta sredstva ne budu dovoljna i ne dobije ništa od savezničkih vlasti, da o svom trošku izvrši prebacivanje jugoslovenskih kriminalaca preko okeana, uzimajući za to pod zakup specijalne brodove.
Za iseljavanje u Paragvaj, koje organizuje ‘Asistenca Pontificija’ za sada se u prvom redu javljaju ustaše, ali su česti slučajevi i registracije četnika.“
[9]
American Embassy, Belgrad, Nº 606, Restricted, January 23, 1947. Subject: Yugoslav Refugee Emigration from Italy to South America, T.A. Hickok, Charge dAffairs.
U akciji otvorenih priprema i pregovora za organizovano raseljavanje ustaških bjegunaca u Južnu Ameriku, „lica koja se nalaze na listi ratnih zločinaca“, krajem decembra 1946. opremljen je za polazak jedan brod iz đenovske luke „sa oko 200 ustaških razbojnika“.
„Glavni organizator ovog transporta je zloglasni ustaški funkcioner Krunoslav Draganović, koji u Rimu ima kancelariju čiji je zadatak propaganda protiv Federativne Narodne Republike Jugoslavije i koji je u vezi sa svima reakcionarnim emigrantskim, italijanskim i drugim organizacijama. Putovanja ustaša preko Đenove finansira Papina ‘Assistenza Pontificija’.
Ovim brodom treba da otputuju u Južnu Ameriku. pored ostalih, sledeći ratni zločinci: Stjepan Hefer, ustaški visoki funkcioner i član ustaške vlade; Vjekoslav Vrančić. koji je još u vreme stare Jugoslavije bio istaknuti ustaša, a 1942. postavljen je za povjerenika takozvane nezavisne države Hrvatske pri Drugoj italijanskoj okupacionoj armiji, dok je 1943. postao funkcioner u Glavnom ustaškom štabu, posle toga ministar; Mile Starčević, državni sekretar ‘NDH’, potom ministar prosvete u ustaškoj vladi, jedan od najpoverljivijih {225} Pavelićevih ljudi, direktno odgovoran za zločine izvršene nad Srbima i Jevrejima; zatim ustaše Sajs, Židovec, Herenčić, ustaški pukovnik, Ahmed Sidić, Balo, Kremzir i drugi ustaški funkcioneri.“
Grupa ustaških zločinaca ukrcana je u Đenovi 28. decembra 1946. na prekookeanski brod agencije Flavijo Flašo „ANDREJA GRITI“, koji odlazi za Argentinu i Braziliju. Pored ustaša na ovaj brod u Đenovi je ukrcan i izvjestan broj četnika, a na putu, u Napulju, 31. decembra 1946. primio još jednu grupu jugoslovenskih zločinaca.
„I ovo je putovanje organizovala vatikanska ‘Asistenca Pontificija’. U tome je bila pomognuta od Britanskog vladinog komiteta za izbjeglice (Intergovernmental Committee of Refugees) pod rukovodstvom pukovnika Tolmina.
‘Asistenca Pontificija’ je emigrantima pribavila pasoše i potrebne vize za useljenje u Argentinu i Braziliju, a kancelarija pukovnika Tolmina platila im je putne troškove. Ovim brodom otputovalo je ukupno 72 jugoslovenskih izdajnika, za koje je Intergovernmental Committee of Refugees platila putovanja, dok ih je još dvadesetak otišlo o svom trošku…“
U izvještaju je navedeno da se među „putnicima“, pored ostalih, nalazi Žarko Vlaho, „pre rata bankar, u Pavelićevom režimu viši činovnik u Predsedništvu ustaške vlade“, sa ženom i troje djece; „ustaški popovi“ Karađolo Pio, Modić, fratar iz Knina, Lovrić, iz Šibenika, i drugi.
„Uz pomoć ‘Asistenca Pontificija’ otputovali su i ustaški koljači Galić, iz koljačke Luburićeve ‘bojne’; Branko Vidaković, Pavelićev oficir ‘Brzog sklopa’; Ivan Pulić, iz zloglasne ‘Handžar divizije’…
Prilikom polaska broda iz Đenove tamo se nalazio lično i Draganović, koji je vodio pregovore oko prebacivanja ustaških zločinaca kako ih ne bi nikakve vlasti kontrolirale.
U vezi prebacivanja ustaških zločinaca u Argentinu prethodno su postignuti svi sporazumi sa agencijom koja je vlasnik broda, kao i argentinskim vlastima, koje će ratnim zločincima pružiti zaštitu.
Oko ovog preseljavanja u Argentinu odigrao je važnu ulogu u toku pregovora sa Argentinom dr. Ivanišević, predstavnik Argentine u Vašingtonu, kao i hrvatski franjevci u Rimu pod vođstvom fra Mandića. Oni su dobili oko 300 viza od argentinskog predstavnika koje su bile neispunjene, pa su ih popunili imenima kojima su želeli.
U okviru ovog ilegalnog prebacivanja jugoslovenskih ratnih zločinaca u južnoameričke zemlje, navedeno je u izvještaju, „u Rim je doputovao ustaški general Mihajlo Dragojlov, koji se krije u manastiru Suore Adolorate u ulici Burgo San Spirito broj 27. To je isti manastir u kome ima svoju kancelariju ustaški funkcioner Krunoslav Draganović, koji je za generala Dragojlov i našao ovo sklonište i pribavio mu italijansku dozvolu za boravak u Rimu.“[10]
[10]
Borba, Isto, Beograd, 13. Januar 1947.
{226} „Sasvim je moguće“, zapisao je septembra 1947. specijalni agent C.I.C, Robert Mudd[11] „da su sve osobe sa ove liste već prebačene u Argentinu, a mora se pretpostaviti da su to u većini ustaše pod lažnim imenima“.
[11]
Robert Mudd, kasnije referent za Jugoslaviju u Department of State (Ministarstvu inostranih poslova SAD), sa kojim je autor razgovarao o ekstradiciji ustaškog ministra dr A. Artukovića. Vidi, Branimir Stanojević, Ustaški ministar smrti, Nova knjiga, Beograd 1985, str. 18-21.
Ustaški genocidni poglavnik dr Ante Pavelić, u ličnoj pratnji dr Krunoslava Draganovića ukrcao se na italijanski brod „Sestriere“, sa pasošem na kome je pisalo Dal Aranoid, i u luku Buenos Aires bezbjedno uplovio 6. novembra 1948. sakriven iza kaluđerske odježde.[12]
[12]
S. Ivanović i K. Leković, op. cit. feljton 7m scr. 38.
Na osnovu navedenih dokumenata proizilazi da je hrvatski katolički svećenik, dr Krunoslav Draganović, bio jedan od najbližih saradnika ustaškog poglavnika Ante Pavelića. Iz britanskih i američkih povjerljivih obavještajnih dokumenata se vidi da je Krunoslav Draganović „svakog dana izvještavao Pavelića“ u Rimu uz punu pomoć vatikanske organizacije „Asistenca Ponticija“, organizovao izdavanje lažnih dokumenata ustaškim genocidnim zločincima, pod lažnim imenima, u cilju omogućavanja njihovog bjekstva u Južnu Ameriku. On je upozorio ustaškog genocidnog zločinca Ljuba Miloša „da bježi iz logora Fermo“, kada je bilo traženo njegovo izručenje Jugoslaviji i za zločine izvršene u ustaškom logoru smrti Jasenovac. Konačno, on je organizovao i lično izvodio bjekstvo ustaškog poglavnika Ante Pavelića u kaluđerskoj odježdi.
Za ostvarenje ovih ciljeva svećenik Krunoslav Draganović je. pored vatikanske „Asistenca Ponticija“ imao na raspolaganju prema dokumentima Centralne obaveštajne grupe Armije SAD, i „Međunarodnu emigrantsku organizaciju“ pod sponsorstvom Vatikana („Vatican Sponsored International Emigration Organization“). Ova organizacija, sa ciljem spašavanja ratnih zločinaca putem raseljavanja u zemlje Južne Amerike, nastala je iz crkvene organizacije pod nazivom „Nacionalna organizacija religiozne moralne pomoći radnicima“ („Opera nazionale assistenza religiosa morale operai“ —O.N.A.R.M.O.), koja je postavljala kapelane u svim velikim fabrikama za suzbijanje uticaja komunističkih aktivista. Program spašavanja obuhvatao je prvjenstveno ratne zločince koji su sarađivali sa Vatikanom. „Na taj način, dok je primarni cilj organizacije bio religiozni, s obzirom na antikomunističku misiju u osnovi je imala političku nit.“ Prema ovim izvorima, na čelu ove organizacije bio je kardinal Bandelli, sa pomoćnikom monsinjorom Siri.[13]
[13]
Central Intelligence Group, New War Department Building Washington 23,D.C. 21 januar 1947.
Vatikan je u cilju spašavanja ustaških genocidnih zločinaca pokrenuo sve punktove svoje svjetske mreže. Organizovane su posebne vatikanske misije koje su upućene u zemlje Južne Amerike da pregovaraju sa tamošnjim katoličkim vladama, uz pomoć nacionalne katoličke crkve u tim zemljama, u cilju organizacije prihvata ratnih zločinaca.
Vlada FNRJ je potom od 26. jula 1947. zatražila izručenje, pored ostalih ustaških genocidnih zločinaca, i svećenika dr Krunoslava Draganovića.[14] Prema ocjeni Britanskog političkog savjetnika {227} pri Vrhovnom savezničkom komandantu u Kazerti, „jedino moguće rješenje je tražiti od Vatikana da izvrši pritisak na ovog turbulentnog svještenika“,[15] kome Vatikan pruža moralnu i materijalnu pomoć.
[14]
Ambasada FNRJ (u Londonu, P. N° 1047.
[15]
Office of the British Political Adviser to the Supreme Allied Commander, 40/150/4, 2nd November 1946.
Ne samo da nije došlo do izručenja ratnog zločinca, dr Krunoslava Draganovića, na zahtjev Vlade FNRJ, već taj isti dr Krunoslav Draganović je u položaju da godinu dana kasnije, 23. jula 1948. upućuje pismo Papi, preko Državnog sekretarijata Vatikana:
„Dana 13. jula počeo je pred Vrhovnim sudom Narodne Republike Hrvatske u Zagrebu proces protiv jedne špijunsko — terorističke grupe“. Među optuženima ima oko 50 osoba koje su došle iz inostranstva u Jugoslaviju da bi vršile teror i obavljale špijunski rad. Za preostale 93 osobe očekuje se zaključenje istrage.
U održavanju ovog procesa nema ništa novog što bi se moglo zapaziti. Optužba Jugoslavije protiv Vatikana i hrvatskog klera u inostranstvu, naročito protiv nekih najuplivnijih osoba, iznesene su u jednom vrlo dobro spremljenom izvještaju. Tako se od jednog lokalnog hrvatskog procesa dobio sa optužbama i ‘dokazima’ proces svjetskog značaja.
U optužnici se kaže dalje da se u Hrvatskoj sve događalo prema direktivama Vatikana, naročito u prisilnim radovima, o kojima se mnogo govorilo i na ‘procesu Stepinac’, pa se navodi: ‘U seriji mučenja i ponižavanja našega naroda na teritoriji NDH moraju se nadodati pokrštavanja krajeva koja su se masovno provodila među Srbima prema direktivama Vatikana, od zagrebačkog nadbiskupa Stepinca i drugih biskupa preko čitave serije fratara i svećenika.
Da se ne bi ostalo tako na jednostranoj optužbi, iznosi se tko najviše u Rimu radi protiv Jugoslavije. Optužnica kaže: „Naročito sramnu ulogu u poticanju pomoći koju su dali optuženim i drugim kriminalcima, špijunima i ustaškim diverzantima imaju vatikanski krugovi i viši kler u inostranstvu. Bratstvo Sv. Jeronima u Rimu, koje je u tijesnim odnosima sa Vatikanom, a naročito učesnik u ofanzivi na Kozari pop Krunoslav Draganović, monsinjor Mađarec, fra Mandić, fra Golik, Jole Bujanović…“[16]
[16]
S. Ivanović i K. Leković, op. cit., „Svijet“, Sarajevo, br. 1468, 18. jul 1986, str. 41.
U pravom tekstu optužnice protiv ustaških terorista, u kome je Jole Vujanović nazvan „krvavi pop“, stoji da svi navedeni „daju sklonište najtežim ustaškim zločincima Anti Paveliću, Mati Frkoviću, Mimi Rosandiću, Danielu Crljenu, Dušanu Žanku, ustaškom ministru Artukoviću, optuženima Ljubi Milošu, Vladi Hraniloviću, Stjepanu Križaniću, Rudolfu Srnaku i drugim ustaškim koljačima“. I dalje:
„Oni povezuju, finansiraju ustaške terorističke grupe radi ubacivanja u našu zemlju i to naročito preko optuženoga Julija Špalja u logoru Fermo. Isto tako, oni organizuju i finansiraju odlazak u zemlje Sjeverne i Južne Amerike utvrđenih ustaških ratnih zločinaca, gdje ih prihvataju i smještaju {228} ustaše fratri, koji su onamo u tu svrhu unaprijed poslati. Oni organizuju nastup ustaškog pjevačkog hora pred vatikanskom publikom i na vatikanskoj radio stanici. Oni taj ustaški hod predvode na prijem kod Pape, koji izražava svoju ‘očinsku brigu’ za ustaške emigrante i podjeljuje im svoj blagoslov.“[17]
[17]
„Borba“, Beograd, 13. jul 1948, str. 3.
U optužnici je navedeno da je jedan od članova tog pjevačkog hora (zbora), policijski agent i ustaški nadporučnik, optuženi Križanić, izjavio: „Papa je održao kratki govor na italijanskom jeziku, u kome je spomenuo i hrvatsku emigraciju i svoju očinsku brigu prema nama, davši nam pri tome svoj papinski blagoslov.“[18]
U optužnici se navodi da se u Italiji optuženi Miloš povezao sa jednim od najvećih genocidnih zločinaca, Viktorom Tomićem, koji ga je upoznao da su Žanko i Horvat bili kod Pape, te da je Papa njima obećao da će zaštititi Pavelića, koga poznaje „kao dobra čovjeka i dobra katolika“. Navedena je i izjava Mime Rosandića:
[18]
Obrazloženje optužnice, „Borba“, 13. jul 1948.
„Izaslanstvo, koje su sačinjavali inženjer Horvat i profesor Žanko, bila je primljena u audijenciju kod Pape. Nakon povratka u Ferma sazvao je Žanko sastanak, na koji je pozvao sve logoraše. On je detaljno prikazao prijem kod Pape i u glavnim crtama prikazao Papin govor. Papa je naglasio da će posebno o Hrvatima voditi brigu, kao i o njihovoj državi, da ih neće ni u kakvoj neprilici pustiti, i da će ih u njihovim nastojanjima svojski pomagati.“
U Italiji i Austriji ova audijencija kod Pape izazvala je vanredan utisak kod ustaške emigracije, „povratila iz klonulog duha i dala snažan optimizam“.[19]
[19]
Borba, Beograd, 13. jul 1948.
Prema informaciji američkih obavještajnih izvora, svećenik dr Krunoslav Draganović je preko zavoda Sv. Jeronima „imenovao specijalnu delegaciju za prijem kod Pape“, koju su sačinjavali dr Ivo Omrčanin, pravnik i konzularni činovnik ENDEHAzije u Rimu, i profesor Nikolić, hrvatski pisac i predstavnik grupe generala Ante Moškova, koga je podržavao u sukobu sa generalom Vilimom Pecnikarom.[20]
[20]
»Memorandum on the Ustasha Organization in Italy«, op. cit. str. 3.
Na ovom suđenju izvedeni su dokazi o pomoći vatikanskih krugova i klera pri ilegalnom izvlačenju ratnih zločinaca iz savezničkih logora u Italiji. O tome optuženi Rudolf Srnak navodi: „Novac za naš bijeg iz rimskog zatvora dao je fra Ivo Mandić, koji mi je to sam rekao.“ To isto potvrđuje optuženi Ivica Gržeta. Svjedoci su iznosili podatke da je veliki broj istaknutih ustaških zločinaca dobio sklonište po raznim samostanima.
Na pitanje s kakvim dokumentima je Pavelić prešao u Italiju, Ljubo Miloš odgovara: „Kao fratar. Kasnije je prešao i Vanča Mihajlov, takođe kao fratar. Samom Paveliću Draganović je pribavio dokumenta preko Peruanskog poslanstva.“
Na pitanje gdje živi Artuković, Ljubo Miloš je obaviješteno odgovorio: „U Insbruku, u franjevačkom samostanu“.[21]
[21]
Borba, Beograd, 14. jul 1948.
{229} Pojedini katolički svećenici i pouzdanici Vatikana, prema optužnici, nijesu samo podstrekavali i organizovali terorističku djelatnost ustaških grupa, već su neki neposredno učestvovali u špijunskoj terorističkoj djelatnosti. Navedeno je da je pop Krunoslav Draganović davao sklonište i pomoć pojedinim ustašama, kojima je prijetila opasnost od hapšenja i izručenja jugoslovenskim vlastima. „Tako je Draganović sklonio bojnika Kremu, redarstvenika Pazera, bojnika Jurkovića i Vićića, dr Puka, profesora Dušana Žanka, ministra Tota, pukovnika Vrkljana i Štira, ministra Matu Frkovića i Balena, generala Krena i Matu Čanića, kao i ostale koji su tražili njegovu pomoć. Pop Galik je izdavao legitimacije emigrantima, koji su ih od njega tražili. Legitimacije su izdavane na lažna imena.“[22]
[22]
Isto.
Antijugoslovenska aktivnost u poslijeratnom periodu hrvatskog katoličkog svećenstva u emigraciji, uz prećutnu podršku Vatikana i Kaptola, pokazuje kontinuitet politike podrške ustaškom projektu genocida u razračunavanju sa pravoslavnim šizmaticima na području takozvane Nezavisne Države Hrvatske.
Na inicijativu Saveza hrvatskih katoličkih svećenika u Sjedinjenim Državama i Kanadi 1953. godine sastavljen je „memorandum o progonu“ Hrvata i Katoličke crkve u predratnoj i novoj Jugoslaviji, koji su potpisali 143 svećenika-emigranta iz Evrope i Amerike. Na jednom sastanku, koji je održan aprila 1954, na kojem je prisustvovalo 28 katoličkih svećenika, odlučeno je da se memorandum uruči predsjedniku Sjedinjenih Država, Dvajtu Ajzenhaueru, državnom sekretaru Džon Foster Dalsu, nekim republikanskim i demokratskim kongresmenima i senatorima, kardinalu Francisu Spelmanu u Njujorku i Ujedinjenim Nacijama.
U vrijeme razmatranja u Sjedinjenim Državama zahtjeva vlade FNRJ za izručenje genocidnog zločinca, ustaškog ministra dr Andrije Artukovića, pripadnici franjevačkog komesarijata „Sv. Obitelj“, su poveli 1954. akciju za pružanje moralne i materijalne pomoći Andriji Artukoviću, odgovornom za zločine genocida nad Srbima, Jevrejima, Ciganima, jugoslovenski orijentisanim Hrvatima, u ustaškom logoru smrti Jasenovac. U okviru ove akcije Ljubo Ivandić je napisao:
„…Tko pozna Andriju i njegov rad za vrijeme NDH ne može mirno gledati kako neprijatelj poseže za ovim velikim i dragocjenim životom. U osobi Andrije Artukovića izgubio bi hrvatski narod mnogo na svojem ugledu, a mi, franjevci iz Bosne i Hercegovine, najvećeg dobročinitelja i osvjedočenog prijatelja naših provincija… Treba uvjeriti subraću da je ovo stvar ne samo hrvatske vlade u emigraciji i hrvatskih emigranata, nego nas franjevaca posebno…“
Radi pružanja finansijske pomoći ustaškom ministru Andriji Artukoviću pokrenuta je inicijativa da se sve franjevačke župe u Americi i Kanadi oporezuju određenim iznosima. Tim sredstvima bi se osnovao fond kojim bi Andrija Artuković samostalno raspolagao (adresa: Fond Andrije Artukovića, Surfside Colony, Office box 192, California, USA).[23]
[23]
S. Ivanović i K. Leković, op. cit., „Svijet“, jul 1986.
Prilikom održavanja Euharistijskog kongresa u Minhenu, na kome su učestvovali i nadbiskupi Ujčić i Garković iz Jugoslavije, {230} grupa hrvatskih svećenika-emigranata, među kojima su se isticali Draganović, Zorić, Simčić, Sunjara, Cecelja, Lodeta, Lacko vić i još neki, organizovala je poseban program, koji je imao politički antijugoslovenski karakter.
Početkom oktobra 1960. u Klivlendu, SAD, održana je proslava povodom desetogodišnjice osnivanja ogranka antijugoslovenske proustaške organizacije Ujedinjenih američkih Hrvata „Ante Starčević“, na kojoj su, pored ostalih, učestvovali poznati katolički svećenici-ustaše Dragutin Kamber i Tomislav Firis. Poznati ustaša-svećenik, genocidni zločinac, bio je glavni govornik protiv jugoslovenske države. Sa tog skupa upućeni su telegrami nekim američkim senatorima, u kojima je izražen protest protiv slobodnog kretanja predsjednika FNRJ Josipa Broza Tita za vrijeme njegovog boravka u Ujedinjenim nacijama u Njujorku.
Godinu dana kasnije Krešimir Zorić u Rimu organizuje sastanak petnaestorice svećenika-katolika, emigranata iz Evrope, na kojem je zaključeno da se u svijetu povede široka kampanja protiv jugoslovenske države. Ovom skupu su prisustvovali Simčić, Merčer, Matacin, Tomas, Matanić, Vitezić, Draganović, Cecelja, Parsić, Uhoda, Šušnjara, Buzandžić, Kovljak i Lodeta. Skup je zatražio od Vatikana da ne prihvati normalizaciju odnosa između crkve i države u Jugoslaviji, da se pokrene posebna revija za borbu protiv „jugoslovenskog komunizma“, da se preko uglednih ličnosti sa Zapada i od američkog Kongresa zatraži obustavljanje pomoći Sjedinjenih Država Jugoslaviji. Usvojena je rezolucija pod nazivom „Poruka hrvatskih svećenika-dušebrižnika u emigraciji“, koja je kasnije rasturena u Evropi i Americi, u kojoj se apeluje na hrvatsko svećenstvo da ne poklekne u borbi protiv Jugoslavije (za obnavljanje ENDEHAzije).
Početkom avgusta 1962. u Rimu je održan svjetski emigrantski skup povodom proslave „Exsus Famillae“. Glavni organizatori hrvatskog programa bili su Krešimir Zorić, Milan Simčić i Krunoslav Draganović. Sva javna istupanja imala su isključivo antijugoslovenski karakter — poziv na obračun sa svima koji se na bilo koji način priklanjaju ideji jugoslovenstva i saradnje s jugoslavenskim vlastima, bilo u zemlji ili inostranstvu. U rimskoj maloj Palati sportova, gdje se održavao ovaj skup, u prisustvu nekoliko rimskih kardinala i drugih zvaničnika, jedna grupa emigranata, koju je predvodio svećenik-emigrant Franjo Lodeta iz Esena, demonstrativno je razvila hrvatsku zastavu i postavila je na najistaknutije mjesto. Na zatvorenim sastancima ovom prilikom, na kojim su učestvovali Zorić, Draganović, Simčić, Tomas, Lacković i Cecelja, razmatrano je pitanje stvaranja zajedničkog programa rušenja jugoslovenske države, stvaranje zajedničkog hrvatskog političkog predstavništva.
Kada je poslije napada na diplomatska-konzularna predstavništva SFRJ u Saveznoj Republici Njemačkoj među ostalim teroristima uhapšen i katolički svećenik Rafael Medić, katolički popovi Lodeta, Šušnjara i Cecelja iz Evrope i Kastimir Majić iz SAD odmah su počeli da prikupljaju novčanu pomoć, na stranica ma emigrantske štampe, posebno ustaško-katoličke „Danice“, Vilim Cecelja je branio teroriste i pozivao na nove i slične akcije.
{231} Javnosti je stavljena na raspolaganje knjiga Siniše Ivanovića „Špijun u mantiji“,[24] na osnovu prethodno objavljenog feljtona u sarajevskom „Svijetu“, iz koje proizilazi da je sa jugoslovenskim organima bezbjednosti svećenik, profesor dr Krunoslav Draganović 10. septembra 1967. iz hotela „San Đusto“ iz Trsta za Jugoslaviju stigao u Beograd, poslije čega je „slučaj ustupljen pravosudnim organima Bosne i Hercegovine“. Dr Krunoslav Draganović je temeljito saslušavan u Sarajevu, što feljtonski opisuje Siniša Ivanović. Za istorijska proučavanja feljton nije dovoljan, potrebna su dokumenta. Iz feljtona proizilazi da je „špijun u mantiji“, „dosljedni borac protiv komunizma i višestruki špijun“ umro u Sarajevu 14. juna 1982, poslije petnaest godina mirnog boravka u Jugoslaviji. „Sahranjen je na centralnom sarajevskom groblju Bare“.[25] Svu dokumentaciju i biblioteku dr Krunoslava Draganovića, navodno, preuzela je služba bezbjednosti, ali do danas nijesu stavljena na raspolaganje za naučnu obradu.
[24]
Siniša Ivanović, Špijun u mantiji, „Nova knjiga“, Biblioteka svedočanstva, Beograd, 1987, strana 263.
[25]
Isto, str. 263.
Arhive Vatikana su još uvijek zatvorene. Zbirka akata i dokumenata Svete Stolice koja se odnose na drugi svjetski rat (Actes et documents du Saint Siege relatifs a la seconde guerre),[26] koju je objavila u deset tomova vatikanska izdavačka kuća „Libreria Editrice Vaticana“ je ograničena na pažljivo izabrana dokumenta koja ne daju pravu istorijsku sliku.[27]
Akademik Vladimir Dedijer i član Raselovog suda Kristofer Farli (Christopher Farley) uputili su 9. septembra 1986. pismo Njegovoj Svetosti papi Jovanu Pavlu II,[27] u kome je ukazano da „još uvek nisu otkriveni svi zločini koji su izvršeni u Hrvatskoj u toku rata“, da je „Bertrand Rasel rekao da postoji velika zavera u kojoj Vatikan pokušava da prikrije ove činjenice“.
[26]
Actes et documents du Saint Siège relatif à la seconde guerre mondiale. Le saint Siege et les victimes de la guerre, Janvier 1941 — Décembre 1942. Libreria editrice Vaticana.
[27]
Vladimir Dedijer, Vatikan i Jasenovac, 1987, str. 723-738.
„Mada posedujemo mnogo dokaza o ovim zločinima iz nemačkih i ustaških izvora i iz svedočenja preživelih, ipak, nedostaju nam dokumenti Vatikana. Bio bi veliki doprinos istini kada biste otvorili arhive Vatikana, i apelujemo na Vas da to učinite. Sa naše strane, spremni smo da oformimo specijalnu komisiju koja bi izložila našu dokumentaciju, pa Vas pozivamo da imenujete vatikansku komisiju da na sličan način predoči odgovarajuću dokumentaciju. Tako bi se dokumenti mogli proveriti i uporediti.
Svaka država, kada se boji istine, pokušava da prikrije dokumente. Ali ovo je odlična prilika da Vatikan dokaže kako, ipak, drugačije gleda na istinu. Tokom čitavog svog postojanja, crkva je učila da su ‘blagodat i istina potekli od Isusa Hrista’ (Jovan, 1:17). Ako Vatikan sada bude sledio primer svetovnih država, biće to ozbiljan udarac principima koje proklamujete.“[28]
[28]
Vladimir Dedijer, Vatikan i Jasenovac, „Rad“, Beograd, 1987, str. 43-44.
Godine prolaze bez odgovora. Hrvatska katolička crkva, odnosno njeni glasnogovornici, preko „Glasa koncila“ i drugdje, frontalno napadaju Dedijerovu knjigu „Vatikan i Jasenovac“, traže i {232} štamparske greške, uopšte ne pominju, ignorišu Dedijerovo konstruktivno i s punim poštovanjem obraćanje Njegovoj Svetosti papi Jovanu Pavlu II od 15. aprila 1984. i 9. septembra 1986.
Autor se obratio Kaptolu, lično biskupu-generalnom vikaru dr Buru Kokši da prije objavljivanja knjige „Ustaški zločini genocida i suđenje Andriji Artukoviću 1986. godine“, genocidu nad pravoslavnim Srbima, Jevrejima i Ciganima (Romima) stavi na raspolaganje sva dokumenta od istorijske vrijednosti koja bi upotpunila istinu o odgovornosti Vatikana i Kaptola, da se ne ponavlja ista taktika frontalnih napada kao na Dedijerov „Vatikan n Jasenovac“ i druga djela koja iznose svoja raspoloživa dokumenta. Na ponovljeni predlog nije dobijen ni jedan prilog.
Autor je istom prilikom pozvao biskupa dr Đura Kokšu da učestvuje na ovom naučnom skupu Srpske akademije nauka i umetnosti „Jasenovac 1944-1988.“, da tom prilikom iznese stavove n dokumentaciju Vatikana i Kaptola, koju bi kasnije Odbor SANU za prikupljanje građe o genocidu protiv srpskog naroda i drugih naroda Jugoslavije u XX vijeku naučno obradio. Predlog je bez dvoumljenja odbijen.[29]
Sjutradan poslije razgovora autora sa biskupom Kokšom, glavni i odgovorni urednik „Glasa koncila“ izjavljuje da „bi trebalo naći pravu povijesnu istinu“, ali odmah postavlja ogradu da je istorijsku istinu „danas jako teško tražiti, jer sam pokušaj traženja protuslovi donesenim sudovima“, ne ostavljajući nedorečenim svoje stanovište: „Tko god danas pokušava istraživati situaciju u Katoličkoj crkvi za vrijeme rata i pred rat, nalazi se na poziciji u kojoj bi se našao teolog koji bi dovodio u pitanje već proglašene crkvene dogme“. Legitimišući se kao pripadnik križarskog pokreta u mladosti, postavlja pitanje: „Kako ja mogu istraživati situaciju oko Stepinca, ako je sudska presuda neopozivo donijeta?“ i zaključuje da „tu nemamo što razgovarati“. U isto vrijeme iznosi mišljenje „da o odnosima Crkve i režima u vrijeme rata nemamo dovoljno jasnu situaciju. Dok se to ozbiljno ne prouči sve što govorimo je više manje približno“![30]
[29]
Na pismeni poziv koji je tom prilikom uručen dr Đuro Kokša nije odgovorio Srpskoj akademiji nauka i umetnosti.
[30]
SL, br. 2/965, 20. januar 1988, str. 5.
Povodom intervjua „Istorija, zločini, sudbine“,[31] glavni i odgovorni urednik „Glasa koncila“, Živko Kustić, objavio je komentar „Neistina koja noževe brusi — zašto se dr Milan Bulajić trudi dokazati svoju netačnost?“ Na isti način je ranije ocijenio Dedijerovu knjigu „Vatikan i Jasenovac“ kao „očito neobjektivno, huškački napisano, neznanstveno, jednostrano i samo služi iskapanju sjekira i brušenju noževa“.[32]
[31]
NIN, br. 1959, 17. jul 1988.
[32]
SL, br. 2/965.
Glavni i odgovorni urednik „Glasa koncila“ otvoreno iznosi tezu „da Dedajer i njemu slični ne napadaju samo Crkvu nego i hrvatsko biće u cjelini, da se zapravo podmeće teza o genocidnosti hrvatskog naroda“. Osavremenjenu strategiju zaokružuje tvrdnjom da „jedan od glavnih problema koje mi imamo danas u Hrvatskoj“ su „kritike što dolaze kao na Crkvu, kao iz ateističkih krugova i motivacija, a zapravo nisu to, nego se radi o stanovitim ekonomskim i regionalnim apetitima koji su kamuflirani u ateizam i antikatoličanstvo, a uistinu su izrazi stanovitog unitarizma, stanovite težnje ka hegemoniji kojoj smeta posebnost hrvatskog bića, {233} bilo katoličko, bilo ono koje bilo“! Znači, svako iznošenje optužujućih činjenica protiv dijela katoličkog klera, aktivnih ustaša-zločinaca, i onih koji su ih pomagali i podržavali, od Filipoviča-Majstorovića i don Ivana Tomasa, brojnih franjevaca, od nadbiskupa Alojzija Stepinca i nadbiskupa Ivana Sarića do Pape Pija XII napad je na „Katoličku crkvu u Hrvata“, još teže na hrvatsko narodno biće. To je upravo pokušaj prikrivanja zločina na štetu ugleda Katoličke crkve, stvaranja kolektivne odgovornosti na štetu hrvatskog naroda.
Najveća opasnost potiče iz pokušaja stvaranja geneze ustaških zločina genocida nad pravoslavnim Srbima, ustaškog logora smrti Jasenovac, da se radi o sukobu srpskog i hrvatskog naroda. Prema dr Đuru Kokši o odgovornosti dijela katoličkog klera za ustaške zločine genocida, za Jasenovac, ne može se govoriti. „Stepinca nam ne dirajte!“ A, Stepinac je simbol ideologije ustaških zločina genocida. Vatikan je zagrebačkog nadbiskupa promovisao u kardinala. Kardinal dr Alojzije Stepinac je sahranjen u zagrebačkoj katedrali, pred čijim grobom se vjernici mole kao pred svecem. Kardinal Franjo Kuharić nije prihvatio poziv mitropolita Srpske pravoslavne crkve da prisustvuje osvećenju obnovljene pravoslavne crkve u Jasenovcu 2. septembra 1984, koju su ustaše spalile, već je uputio biskupa dr Đura Kokšu.
U homiliji zagrebačkom nadbiskupu Alojziju Stepincu kardinal Kuharić je 10. februara 1988. rekao:
„I u najnovije vrijeme nabačena je na njegovu časnu osobu strašna optužba koja duboko vrijeđa i boli sve ljude dobre volje kojima je istina poznata. Međutim, o tome večeras nećemo govoriti. Postoji ‘vrijeme šutnje i vrijeme govorenja’, kaže Pismo (usp. Prop 3,7). U datim okolnostima je šutnja također dostojanstvena odbrana… Isusu Kristu — božanskom Sucu povijesti povjeravamo i odbranu njegovog vjernog sluge zagrebačkog nadbiskupa Alojzija.“[33]
[33]
Aktuelnosti kršćanske sadašnjosti AKSA, br. 6792/, 12. februara 1988, Prilog I, str. 2.
O kakvoj „šutnji“ se radi pokazuje govor monsinjora Vladimira Stankovića, ravnatelja hrvatske inozemne pastve, istog dana, na komemorativnoj misi za kardinala Alojzija Stepinca u njegovom rodnom mjestu Krašiću. Monsinjor u crkvenoj propovijedi počinje sa Dedijerovom knjigom „Vatikan i Jasenovac“ i ukazuje samo na tekstove odbrane: 1. izjavu nadbiskupa Alojzija Stepinca pred Vrhovnim sudom NR Hrvatske u Zagrebu, 3. oktobra 1946; 2. odbranu dr Iva Politea, Stepinčevog branioca pred Vrhovnim sudom hrvatske od 8. oktobra 1946. i 3. Kratak pregled stavova visokog klera Katoličke crkve o zbivanjima na jugoslovenskom prostoru 1941-1943, prema dokumentima iz vatikanskih arhiva! O drugim dokumentima o brojnim pripadnicima katoličkog klera u Hrvatskoj, posebno u vezi zagrebačkog nadbiskupa Stepinca ni riječi. U ime principa da se „slobodno smiju proučavati i objavljivati dokumenti koji govore o ljudima i događajima iz nedavne prošlosti a utječu i na zbivanja u sadašnjosti“, vrhovnog kriterija „istine se ne treba bojati“, monsinjor Vladimir Stanković obavještava u crkvi prisutnu pastvu:
{234} „No ima još jako mnogo drugih dokumenata koji govore o zagrebačkom nadbiskupu Alojziju Stepincu i za koje znade cijeli svijet, ali u našoj zemlji još nisu objelodanjeni. Uvjeren sam da nije daleko čas kad načelo ‘istine se ne treba bojati’ neće vrijediti samo za neke teme, neke pojedince i neke sredine, nego da će se sa znanstvenom i nepristrasnom objektivnošću moći slobodno govoriti i pisati ne samo protiv nego i u prilog.
Želeći dati svoj prilog tom trendu demokratizacije u našoj zemlji na području slobodnog objavljivanja povijesnih dokumenata, smatrao sam korisnim da na ovom mjestu povodom 28. obljetnice smrti kardinala Alojzija Stepinca pročitati dva svjedočanstva o velikom pokojniku izrečene od dvojice velikih papa našeg vremena, Ivana XXIII i Pavla VI, koji su u isto vrijeme bili tvorci vatikanske ‘istočne politike’ koja je dovela do ponovne uspostave diplomatskih odnosa između SFR Jugoslavije i Svete Stolice.“[34]
[34]
AKSA, br. 6/925/, 12. 02. 1988, Prilog II, str. 1
Ova svjedočanstva dvojice papa, na propovijedi 1988. znače ponovnu rehabilitaciju osuđenog zagrebačkog nadbiskupa Alojzija Stepinca. bez novih dokumenata, na liniji stava koji je formulisao papa Pije XIII prilikom imenovanja Alojzija Stepinca za kardinala Rimske Crkve 12. januara 1953: „Naša nam savjest ne dozvoljava uvažiti optužbe i osudu Nadbiskupa zagrebačkog… uzornog pastira, primjer apostolske vjere i kršćanske snage.
Glavni i odgovorni urednik „Glasa koncila“ otvorenije piše „da nema smisla prihvatiti izazove koji sve upornije dolaze od stanovitih pobornika ugroženosti srpstva i pravoslavlja koji optužuju katoličku Crkvu u hrvatskom narodu za sve nesreće koje su u ratu i nakon rata zadesile srpski narod. Takvi uporno traže polemiku, ali tko se u nju upusti mora unaprijed priznati da oni u svemu imaju pravo. Usudi li se posumnjati u njihove tvrdnje, bit će javno prozvan kao zagovornik genocida. Stoga je biskup Đuro Kokša dobro učinio što se nije htio upustiti u ozbiljni razgovor s dr Milanom Bulajićem, piscem goleme knjige ‘Ustaški zločin genocida’.“[35]
[35]
Živko Kustić, Neistina koja noževe brusi, „Glas koncila“, katolički tjednik, broj. 31, 31. srpnja/jula 1988.

Komentiraj

Popunite niže tražene podatke ili kliknite na neku od ikona za prijavu:

WordPress.com Logo

Ovaj komentar pišete koristeći vaš WordPress.com račun. Odjava /  Izmijeni )

Google photo

Ovaj komentar pišete koristeći vaš Google račun. Odjava /  Izmijeni )

Twitter picture

Ovaj komentar pišete koristeći vaš Twitter račun. Odjava /  Izmijeni )

Facebook slika

Ovaj komentar pišete koristeći vaš Facebook račun. Odjava /  Izmijeni )

Spajanje na %s